Συνεργασία Τεύχος Ιούνιος 2024

Τι ισχύει σήμερα για τον ανακαθορισμό

Σύμφωνα με ισχύουσα διάταξη του ν. 4387/2016, η οποία εξακολουθεί να παραμένει σε ισχύ, από την 1/1/2024 τα όρια ηλικίας θα ανακαθορίζονται ανά τριετία, με βάση πάντα το προσδόκιμο ζωής.

Από το 2010 έως το 2015 υπήρξε αύξηση του προσδόκιμου ζωής, περίπου 7 έως 12 μήνες. Την περίοδο 2015 έως 2020 δεν σημειώθηκε αντίστοιχη αύξηση, ενώ τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας της πανδημίας, το προσδόκιμο ζωής έχει υποχωρήσει. Οπότε, σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, δεν απαιτείται προς το παρόν να προκληθεί συζήτηση για αύξηση των γενικών ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Γιατί η Ελλάδα βρίσκεται σε προστατευόμενο πλαίσιο

Η Ελλάδα βρίσκεται μέχρι σήμερα σε προστατευόμενο πλαίσιο, καθώς μετά την πίεση της τρόικας αυξήθηκαν κατά 2 έτη τα ηλικιακά όρια, στα 67 και στα 62, από 1/1/2013. Η αύξηση αυτή ήταν πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα προέκυπτε από την εφαρμογή του νόμου του 2010.

Επιπλέον, με τον ν. 4336/2015 αυξήθηκαν με βίαιο τρόπο και όλα τα ενδιάμεσα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης. Χαρακτηριστική εφαρμογή του ίδιου νόμου σε ειδικό ταμείο αποτελεί η συνταξιοδότηση αναβατών και προπονητών από το ΤΑΠΕΑΠΙ.

Σημειώνεται ότι η Ελλάδα έχει το υψηλότερο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στην ΕΕ μαζί με τη Γαλλία, με 67 και 62 μετά τη μεταρρύθμιση Μακρόν, και την Ιταλία, με 67 και 64.

Τι προβλέπει η έκθεση της ΕΕ για το 2030

Η έκθεση Eurostat Ageing Report Group 2024 αποτυπώνει στις προβολές της για την Ελλάδα αύξηση του προσδόκιμου ζωής κατά 7 έως 8 μήνες από το 2024 έως το 2030, και υποδεικνύει αύξηση των ορίων ηλικίας στα 68,5 έτη το 2030.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Eurostat, η Ελλάδα που το 2024 έχει γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης τα 67 και τα 62 για πρόωρη συνταξιοδότηση, το 2030 θα πρέπει να αυξήσει κατά ενάμισι έτος το γενικό όριο, στα 68,5, και για την πρόωρη συνταξιοδότηση κατά ένα έτος και τρεις μήνες, στα 63,3 έτη.

Το πώς θα λάβει χώρα η μετάβαση είναι αντικείμενο εξέτασης προτού παρθούν οι οριστικές αποφάσεις. Τα όρια ενδέχεται να αυξάνονται λίγο, έναν έως τρεις μήνες ετησίως, ώστε να μην γίνεται αισθητή η επιβάρυνση, εκτός εάν οι δείκτες για το προσδόκιμο σηματοδοτήσουν μεγαλύτερες και πιο βίαιες μεταβάσεις. Το πώς η προοπτική αυτή επηρεάζει ήδη τις αποφάσεις των ασφαλισμένων αναλύεται στο άρθρο μας για το κύμα των συνταξιοδοτήσεων.

Η πίεση στους ασφαλισμένους

Η προοπτική αυτή δημιουργεί αναστάτωση, ανασφάλεια και φόβο στους ασφαλισμένους, και δη σε εκείνους που ζουν καθημερινώς την αβεβαιότητα και τη ρευστότητα στον χώρο εργασίας τους, ενώ επιπλέον αντιμετωπίζουν αντίξοες συνθήκες απασχόλησης οι οποίες τους ωθούν ακόμη και σε παραίτηση λόγω εξαναγκασμού ή σε απόλυση.

Η δυσκολία έως και αδυναμία εύρεσης εργασίας, κυρίως για την ηλικιακή ομάδα των πενηντάρηδων, επιτείνει το άγχος για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, καθώς η σύνταξη φαντάζει σε πολλές περιπτώσεις μονόδρομος, αν όχι διέξοδος, γιατί εξασφαλίζει μοναδικό ή πρόσθετο εισόδημα.

Οσο μακραίνει η προοπτική συνταξιοδότησης, τόσο περισσότερο απομακρύνεται η προοπτική εξασφάλισης ενός αξιοπρεπούς επιπέδου επιβίωσης, αφού η απόκτηση μιας εναλλακτικής πηγής εισοδήματος μετατίθεται ολοένα και περισσότερο.

Το προηγούμενο του ν. 4336/2015

Ο προγενέστερος ν. 4336/2015, που αποτέλεσε προπομπό του ν. 4387/2016, παγίδευσε όλους τους υποψήφιους συνταξιούχους που θεμελίωναν εντός του 2015, κατεξοχήν εκείνους που πληρούσαν τα κριτήρια συνταξιοδότησης από 18/08/2015 και μετά, και είδαν τη συνταξιοδότησή τους να μετατίθεται ακόμη και 5 έτη μετά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι μητέρες με ανήλικα τέκνα με 5.500 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2010, που είχαν την ατυχία να συμπληρώνουν τα 50 μετά τις 18/08/2015 και είδαν τη συνταξιοδότησή τους να μετατίθεται βιαίως το 2020. Για τις ασφαλισμένες αυτές δεν υπήρξε καμία μεταβατική περίοδος προστασίας, παρά την ύπαρξη κεκτημένου δικαιώματος. Για τις κατηγορίες που διατηρούν σήμερα ευνοϊκότερα όρια, δείτε το άρθρο μας για τις ευκαιρίες συνταξιοδότησης το 2026.

Το συμπέρασμα για τους υποψήφιους συνταξιούχους

Απαιτείται πλήρης επαγρύπνηση των υποψήφιων συνταξιούχων. Εκείνοι που συμπλήρωσαν ή συμπληρώνουν οσονούπω τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, αλλά αμφιταλαντεύονται ακόμη ως προς το εάν πρέπει να προχωρήσουν, μάλλον θα πρέπει να επισπεύσουν τις αποφάσεις τους.

Η ολιγωρία μπορεί να κοστίσει πολύ ακριβά, ενώ όλο και περισσότερο επιβεβαιώνεται ο κανόνας στο συνταξιοδοτικό δίκαιο ότι τη στιγμή που κλειδώνουν οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης θα πρέπει να ασκείται και το δικαίωμα. Ο κανόνας αυτός αποδεικνύεται θεμελιώδους σημασίας αρχή, εάν και εφόσον η επιλογή συνιστά και συμφέρουσα λύση. Για τον έλεγχο των προϋποθέσεων στη δική σας περίπτωση, δείτε τη σελίδα μας για τη νομική συμβουλευτική σε συνταξιοδοτικά θέματα.

Συχνές ερωτήσεις