Οι μεταβολές που εκκίνησαν με τον ν. 4387/2016 και μετεξελίχθηκαν με τους εφαρμοστικούς νόμους διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο με σαφείς κερδισμένους και χαμένους. Κρίσιμα σημεία είναι η ασφαλιστική κατηγορία για τους μη μισθωτούς, τα έτη ασφάλισης πάνω από τα 30, και η αποφυγή της μόνιμης μείωσης της Εθνικής Σύνταξης.
Κερδισμένοι: μη μισθωτοί σε ανώτερες κατηγορίες
Ως προς το ποσό σύνταξης κερδισμένοι είναι όσοι καταβάλλουν τις υψηλότερες εισφορές, ιδίως 4η, 5η και 6η κατηγορία, καθώς τα συνταξιοδοτικά ποσά ξεπερνούν εν τέλει τα 1.000 ευρώ ακόμη και με 30 χρόνια ασφάλισης.
Παραδείγματος χάριν, με 30 διανυθέντα χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη της 6ης κατηγορίας εκδίδεται περίπου στα 1.028,00 ευρώ, έναντι 691,00 ευρώ για την 1η κατηγορία.
Η επιλογή ανώτερης κατηγορίας για μικρό χρονικό διάστημα δεν οδηγεί σε αισθητή διαφορά. Αν ενταχθεί ο ελεύθερος επαγγελματίας στην 5η ασφαλιστική κατηγορία για δύο έτη, δεν θα κερδίσει πάνω από 20 ευρώ στη σύνταξη. Για τις κατηγορίες και τα ποσά, δείτε τη σελίδα μας για την ασφάλιση ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών.
Κερδισμένοι: ασφαλισμένοι με πάνω από 30 έτη
Από τα 35 μέχρι τα 40 έτη ασφάλισης, η ανταποδοτική σύνταξη αυξάνεται κατά 2,55% για κάθε χρόνο. Πάνω από τα 40 μόλις κατά 0,5% το έτος. Οι ασφαλισμένοι με περισσότερα από 30 έτη θα έχουν αύξηση στην αναπλήρωση που θα ξεπερνά το 7% στην κλάση 39,01 έως 40 έτη.
Παράδειγμα: ασφαλισμένος με 40 έτη ασφάλισης και μέσο εισόδημα βάσει διαχρονικών εισφορών 1.000 ευρώ κατοχύρωνε, με το προηγούμενο σύστημα υπολογισμού, 436,39 ευρώ από την εθνική σύνταξη και 42,80% επί 1.000 ευρώ, δηλαδή 428 ευρώ από την ανταποδοτική, σύνολο 864,39 ευρώ. Με το νέο σύστημα, το ποσό ορίζεται σε 446,87 ευρώ για την εθνική και 50,01% επί 1.000 ευρώ, δηλαδή 500 ευρώ από την ανταποδοτική, σύνολο 946,87 ευρώ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι εάν κάποιος, έχοντας θεμελιώσει δικαίωμα με 35ετία, δεν αναγνωρίσει πλασματικά έτη μέχρι τα 40 χρόνια ασφάλισης, θα χάσει σχεδόν 13% από την ανταποδοτική σύνταξη, δηλαδή μείον 260 ευρώ για συντάξιμο μισθό πάνω από 2.000 ευρώ.
Κερδισμένοι: όσοι αξιοποιούν τα πλασματικά έτη
Η εξαγορά πλασματικών ετών είναι μια στρατηγική επένδυση που αποδίδει περισσότερο όταν χρησιμοποιείται για να ξεκλειδώσει άμεσα το δικαίωμα συνταξιοδότησης ή για να αυξήσει σημαντικά το ποσό σε περιπτώσεις μακροχρόνιας ασφάλισης.
Οταν τα πλασματικά έτη, όπως στρατός, σπουδές ή παιδιά, επιτρέπουν στον ασφαλισμένο να συμπληρώσει την απαιτούμενη 35ετία ή 40ετία, οδηγώντας σε συνταξιοδότηση έως και 7 έως 9 χρόνια νωρίτερα, τότε συνιστά άκρως συμφέρουσα λύση, τηρουμένου και του χρόνου απόσβεσης σε σχέση με την πραγματική ωφέλεια.
Η εξαγορά είναι ιδιαίτερα αποδοτική για όσους πλησιάζουν τα 40 έτη, καθώς τα ποσοστά αναπλήρωσης μετά τα 30 έτη είναι υψηλότερα. Εάν όμως η εξαγορά δεν οδηγεί σε άμεση έξοδο ή αν ο ασφαλισμένος απέχει πολύ από την 40ετία, το κόστος μπορεί να ξεπερνά το μελλοντικό οικονομικό όφελος και σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγεί σε ζημιά.
Κερδισμένοι υπό όρους: εργαζόμενοι συνταξιούχοι
Ωφελούνται όλοι οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι από την κατάργηση της περικοπής του 30% της σύνταξης, η οποία αντικαταστάθηκε από έναν ειδικό πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ επί των αποδοχών τους.
Εάν όμως δεν κάνουν προμελέτη του τι στοιχίζει φορολογικά η δημιουργία δύο πηγών εισοδήματος, από σύνταξη και εργασία, στο τέλος όλη η εισοδηματική ωφέλεια μπορεί να εξανεμισθεί από τη φορολογία εισοδήματος, ιδίως εάν κάποιος υπαχθεί κατά την εκκαθάριση στις ανώτερες φορολογικές κλίμακες. Αναλυτικά, δείτε τη σελίδα μας για τους εργαζόμενους συνταξιούχους.
Χαμένοι: μη μισθωτοί σε κατώτατες κατηγορίες
Η επιλογή της 1ης ασφαλιστικής κατηγορίας ενέχει τον κίνδυνο να καθηλωθεί ο ασφαλισμένος σε σημαντικά χαμηλή σύνταξη, σε όρια κάτω των 500 ευρώ. Σημαντικό ρόλο παίζει η επιλογή της 3ης ασφαλιστικής κατηγορίας, που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως κατηγορία ισορροπιστή.
Οσοι επιλέγουν να καταβάλουν τις χαμηλότερες εισφορές, 1ης και 2ης κατηγορίας, λαμβάνουν σύνταξη που αντικατοπτρίζει ανταποδοτικά το 70% των εισφορών που εισέφεραν στο σύστημα για 40 χρόνια ασφάλισης, το 60,7% με 35 έτη και το 53% για σύνταξη με 30 χρόνια. Είναι άλλο όμως πράγμα η πραγματική απόδοση στη μηνιαία σύνταξη και άλλο ο βαθμός ανταποδοτικότητας εν συνόλω στη σχέση εισφορών και παροχών.
Χαμένοι: ασφαλισμένοι με λίγα έτη
Οι ασφαλισμένοι με λιγότερα από 30 έτη ασφάλισης θεωρούνται οι σχετικά αδικημένοι του συστήματος, καθώς δεν επωφελούνται από τα βελτιωμένα ποσοστά αναπλήρωσης που εισήγαγε ο ν. 4670/2020. Για όσους έχουν από 15 έως 30 έτη, οι συντελεστές αναπλήρωσης παρέμειναν στα χαμηλά επίπεδα του ν. 4387/2016.
Η ουσιαστική ανταμοιβή και οι γενναίες αυξήσεις ξεκινούν μόνο μετά τη συμπλήρωση των 30 ετών και κορυφώνονται στην 40ετία. Συνεπώς, τα χαμηλά ποσοστά αναπλήρωσης για όσους έχουν λίγα έτη ασφάλισης και εν γένει χαμηλές συντάξιμες αποδοχές οδηγούν σε συντάξεις που συχνά δεν ξεπερνούν τα 700 με 800 ευρώ.
Χαμένοι: μειωμένη σύνταξη με λίγα έτη
Υφίστανται, πλην της χαμηλής ανταπόδοσης που επιφέρει στην ανταποδοτική σύνταξη η συγκομιδή λίγων ετών ασφάλισης, μόνιμη ισόβια μείωση στο ποσό της εθνικής σύνταξης, η οποία μπορεί να φθάσει έως και το 30% αν αποχωρήσουν πολύ νωρίτερα από το γενικό όριο των 67.
Η μειωμένη σύνταξη δεν μετατρέπεται ποτέ σε πλήρη. Επομένως, η ζημία που μπορεί να υποστεί ο ασφαλισμένος είναι δυσχερώς επανορθώσιμη, αν όχι ανεπανόρθωτη.
Χαμένοι: όσοι ποντάρουν σε μεγάλη προσαύξηση
Η προσαύξηση της σύνταξης για όσους εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση θεωρείται γενικά περιορισμένη, καθώς το ποσοστό αναπλήρωσης είναι χαμηλό.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο του ν. 5078/2023 και τις οδηγίες του e-ΕΦΚΑ, η προσαύξηση υπολογίζεται με συντελεστή 0,77% επί των συντάξιμων αποδοχών για κάθε έτος απασχόλησης. Στην πράξη αυτό μεταφράζεται σε μικρές μηνιαίες αυξήσεις: συνταξιούχος με μισθό 1.000 ευρώ που εργάζεται για ένα έτος θα λάβει προσαύξηση περίπου 7,70 ευρώ τον μήνα.
Το μεγαλύτερο οικονομικό όφελος για τους εργαζόμενους συνταξιούχους σήμερα δεν είναι η προσαύξηση, αλλά η κατάργηση της περικοπής του 30%, η οποία αντικαταστάθηκε από ειδικό πόρο 10% επί των αποδοχών για μισθωτούς.
Το συμπέρασμα
Για να λάβει κανείς μια καλή σύνταξη από τον e-ΕΦΚΑ, δεν αρκεί να αποφύγει την πρόωρη έξοδο με μειωμένες αποδοχές, όπου η μείωση, από 6% για κάθε χρόνο και έως 30% κατ’ ανώτερον στην πενταετία, αφορά μόνο στην εθνική σύνταξη.
Θα πρέπει επιπλέον να στοχεύει σε πλήρη σύνταξη, δηλαδή χωρίς πέναλτι πρόωρης εξόδου, να έχει επιτύχει τη διαμόρφωση ενός ικανοποιητικού προς υψηλό μέσου όρου συντάξιμων αποδοχών από το 2002 μέχρι την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης, και να έχουν συμπληρωθεί, με πραγματική εργασία ή πλασματικά έτη, 40 χρόνια ασφάλισης.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια ασφαλιστική κατηγορία συμφέρει τους μη μισθωτούς;
Οι υψηλότερες, ιδίως 4η, 5η και 6η, δίνουν συντάξεις πάνω από 1.000 ευρώ ακόμη και με 30 χρόνια. Η 3η χαρακτηρίζεται ως κατηγορία ισορροπιστή έναντι του κινδύνου πολύ χαμηλής σύνταξης.
Πόσο αυξάνεται η σύνταξη ανά έτος μετά τα 35;
Από τα 35 μέχρι τα 40 έτη η ανταποδοτική αυξάνεται κατά 2,55% για κάθε χρόνο. Πάνω από τα 40 μόλις κατά 0,5% το έτος.
Τι χάνει όποιος σταματά στην 35ετία;
Σχεδόν 13% από την ανταποδοτική σύνταξη, δηλαδή μείον 260 ευρώ για συντάξιμο μισθό πάνω από 2.000 ευρώ, αν δεν αναγνωρίσει πλασματικά έτη μέχρι τα 40.
Πότε συμφέρει η εξαγορά πλασματικών ετών;
Οταν ξεκλειδώνει άμεσα το δικαίωμα ή συμπληρώνει την 35ετία ή 40ετία, οδηγώντας σε έξοδο έως και 7 με 9 χρόνια νωρίτερα. Αν ο ασφαλισμένος απέχει πολύ από την 40ετία, το κόστος μπορεί να ξεπερνά το όφελος.
Πόση είναι η προσαύξηση από εργασία μετά τη σύνταξη;
Υπολογίζεται με συντελεστή 0,77% επί των συντάξιμων αποδοχών για κάθε έτος απασχόλησης. Με μισθό 1.000 ευρώ και ένα έτος εργασίας, περίπου 7,70 ευρώ τον μήνα.
Τι χρειάζεται για μια καλή σύνταξη;
Πλήρης σύνταξη χωρίς πέναλτι πρόωρης εξόδου, ικανοποιητικός μέσος όρος συντάξιμων αποδοχών από το 2002, και 40 χρόνια ασφάλισης με πραγματική εργασία ή πλασματικά έτη.
